Czy kurtyny spawalnicze są obowiązkowe? Co naprawdę mówią przepisy

Czy kurtyny spawalnicze są obowiązkowe według przepisów

Obowiązkowa jest ochrona otoczenia przed promieniowaniem łuku, a nie konkretne urządzenie. Przepisy mówią o kategoriach, nie o produktach: kabina spawalnicza, parawan, ścianka, ekran, osłona. Kurtyna paskowa z PCV mieści się w każdej z nich i pod względem prawnym waży tyle samo co sztywny parawan albo ścianka boksu.

W praktyce odpowiedź brzmi więc: nie wprost, ale w większości zakładów tak. Jeżeli stanowisko spawalnicze stoi w hali, w której pracują lub przechodzą inne osoby, coś tę strefę musi odgradzać. Pracodawca wybiera rozwiązanie – nie wybiera tego, czy jakiekolwiek zastosuje. Braku osłony nie da się wpisać do oceny ryzyka jako środka ochrony zbiorowej.

Zaznaczmy od razu, gdzie kończą się nasze kompetencje. Jesteśmy producentem kurtyn i wypowiadamy się o tym, co osłona potrafi i jak ją dobrać. Tego, czy konkretne stanowisko w twoim zakładzie spełnia wymagania, nie rozstrzyga dostawca ani żaden artykuł – rozstrzyga ocena ryzyka zawodowego i osoba, która ją sporządza.

Co dokładnie mówi rozporządzenie o pracach spawalniczych

Dla prac na otwartej przestrzeni rozporządzenie idzie inną drogą: wymaga, żeby otoczenie stanowiska było chronione przed promieniowaniem łuku elektrycznego lub płomienia, ale nie wskazuje środka technicznego. Sposób należy do pracodawcy – na budowie zwykle sprawdza się parawan przejezdny, w hali kurtyna na prowadnicy.

Drugi filar: promieniowanie optyczne i ocena ryzyka

Drugim źródłem obowiązku jest rozporządzenie o pracach związanych z ekspozycją na promieniowanie optyczne, wdrażające unijną dyrektywę 2006/25/WE. Każe ono pracodawcy ocenić ryzyko tej ekspozycji, wyznaczyć poziom narażenia względem wartości granicznych i udokumentować całą ocenę.

To właśnie tam osłony i ekrany zostają nazwane wprost – jedyny raz. W programie ograniczania ryzyka rozporządzenie wymienia redukcję emisji promieniowania środkami technicznymi, w tym stosowanie – w przypadkach koniecznych – urządzeń ochronnych i innych środków ochrony zbiorowej: blokad, obudów, osłon, ekranów. Zwróć uwagę na te trzy słowa: „w przypadkach koniecznych”. O tym, czy przypadek jest konieczny, rozstrzyga ocena ryzyka – nie przekonanie, że dotąd nic się nie stało.

Stąd bierze się cała odpowiedź na pytanie z tytułu. Obowiązek nie stoi w jednym zdaniu, tylko wynika z połączenia trzech rzeczy: nakazu ochrony otoczenia przed promieniowaniem łuku, wymogu oceny ryzyka i zasady pierwszeństwa ochrony zbiorowej. Zakład, który spawa w hali bez żadnej osłony, musi wykazać w dokumentacji, czym tę ochronę zastąpił.

Dlaczego osłona ma pierwszeństwo przed przyłbicą

Kurtyna, parawan czy sztywna ścianka – co wybrać

O wyborze rozstrzyga jedno pytanie: czy przez tę granicę ktoś lub coś musi regularnie przechodzić. Jeśli tak, sensowniejsza jest kurtyna paskowa – przepuszcza ludzi i wózki bez otwierania czegokolwiek, a potem sama się zamyka. Jeśli granica jest stała i nikt jej nie przekracza, tańszą i trwalszą osłoną bywa sztywna ścianka.

Powiemy też wprost, czego kurtyna nie zrobi. Nie jest przegrodą przeciwpożarową ani ścianą oddzielenia stref, nie wygłuszy hali i nie zastąpi wentylacji stanowiskowej – dym spawalniczy odciąga się wyciągiem, nie osłoną. Odcina promieniowanie i odpryski, i na tym jej zakres się kończy. Tam, gdzie potrzebna jest szczelność, właściwym rozwiązaniem jest zabudowany boks.

O tym, który wariant materiału odpowiada jakiemu natężeniu prądu, piszemy w tekście  Kolory kurtyn spawalniczych i ich znaczenie w praktyce], a przegląd wykonań znajdziesz w artykule Rodzaje kurtyn spawalniczych – pasowe, pełne i mobilne.

Co warto mieć w dokumentacji

Sensowny komplet to trzy rzeczy: ocena ryzyka opisująca narażenie na promieniowanie optyczne, zapis mówiący, jaki środek ochrony zbiorowej zastosowano, oraz dokumenty potwierdzające, że materiał osłony ma deklarowane właściwości. Nie orzekamy, co uzna inspektor – mówimy, o co realnie pytają zakłady, które przez taką kontrolę przechodziły.

Najczęstsza luka nie dotyczy zresztą samego istnienia osłony, tylko jej stanu. Materiał spawalniczy pracuje w trudnych warunkach: twardnieje, przypala się od odprysków, traci właściwości. Pasy z wypalonymi dziurami wciąż wiszą, ale już nie chronią – i dokładnie wtedy dokumentacja przestaje odpowiadać temu, co jest na hali. Formalnie stanowisko jest odgrodzone, faktycznie nie.

Dlatego przegląd stanu osłony warto wpisać do tej samej rutyny, w której sprawdzasz pozostałe środki ochrony. Wymiana samych pasów w istniejącej listwie jest prosta i nie wymaga demontażu całej konstrukcji – to kwestia zamówienia kompletu w tych samych wymiarach.

PODSUMOWANIE 

Czy kurtyny spawalnicze są obowiązkowe? Nie z nazwy, ale w praktyce w większości zakładów jakaś osłona być musi. Najważniejsze:

Ostateczne rozstrzygnięcie, jaki środek ochrony jest w twoim zakładzie wystarczający, należy do oceny ryzyka zawodowego, nie do dostawcy osłon.

Nie wiesz, jaka osłona pasuje do twojego stanowiska?

Podaj wymiary otworu, natężenie prądu i to, czy przez strefę przechodzą ludzie albo wózki – dobierzemy materiał i kompletny zestaw z listwą i mocowaniem, przycięty na wymiar. Robimy wyłącznie kurtyny paskowe i po dwunastu latach takich zamówień zwykle wystarczy nam kilka pytań. Zakres i warianty znajdziesz na stronie kurtyn spawalniczych PVC PRO, a jeśli wolisz porozmawiać – odbieramy telefon w godzinach pracy zakładu.